Người bạn đã rời nghề

Hùng nghỉ làm dev cách đây hai năm. Bây giờ anh trồng rau ở Đà Lạt, có một mảnh đất nhỏ, một con chó, và một cái máy ảnh film mà anh chưa bao giờ đăng ảnh lên đâu cả.

Hồi anh báo nghỉ, tôi đã hỏi câu mà ai cũng hỏi: “Rồi tính sao về tiền?” Anh cười, không trả lời thẳng. Chỉ nói: “Tao không còn sức để giả vờ là tao đang ổn nữa.”

Câu đó tôi nhớ đến bây giờ.

Hùng là một trong những người giỏi nhất tôi từng làm cùng. Architect, code sạch, review tử tế, không bao giờ mất bình tĩnh. Nhìn từ bên ngoài thì anh đang ở đỉnh. Lương cao, vợ con đầy đủ, được công ty trọng vọng. Không ai đoán được rằng buổi tối anh về nhà phải nằm im trong xe mười lăm phút mới đủ sức bước vào nhà với con.

Tôi không viết bài này để kể chuyện anh. Tôi viết vì sau khi anh đi, tôi mới nhận ra mình cũng đang nằm im trong xe, chỉ là chưa đủ trung thực để gọi đúng tên nó.

Cái burnout của giới mình không giống burnout trong phim. Nó không có cảnh ai đó hét lên rồi đập laptop. Nó là một sự bào mòn rất chậm. Bạn vẫn deploy đúng giờ. Vẫn trả lời Slack trong vòng năm phút. Vẫn cười trong daily standup. Chỉ là phần con người trong bạn — cái phần đọc sách, cái phần thích nhạc, cái phần nhớ ra mình từng có một sở thích — nó nhỏ lại từng chút mỗi ngày, và bạn không biết.

Đến một hôm bạn ngồi xuống ăn cơm với người thân và nhận ra mình không có gì để kể. Không phải vì không có chuyện. Mà vì bên trong không còn ai để kể nữa.

Hùng nói với tôi một câu nữa, hôm anh dọn đồ ra khỏi văn phòng. Anh nói: “Tao không hối hận gì về mười hai năm vừa rồi. Nhưng tao tiếc là tao đã đợi đến lúc gãy mới chịu dừng.” Tôi muốn ghi câu đó lên đầu bàn làm việc, nhưng tôi không làm. Vì ghi xong rồi vẫn không thay đổi được gì nếu mình chưa đủ thành thật.

Tôi không định bỏ nghề. Tôi vẫn thích code. Vẫn thích cái khoảnh khắc một cái bug khó cuối cùng cũng chịu lộ ra. Vẫn thích cảm giác một hệ thống mình viết chạy mượt dưới tải. Nhưng tôi đang học cách dừng trước khi gãy. Học cách nói “không” mà không cần lý do dài. Học cách nghỉ trưa thực sự thay vì vừa ăn vừa đọc PR.

Có lần tôi gọi cho Hùng. Anh đang ở vườn, gió thổi vào micro. Tôi hỏi: “Có nhớ code không?” Anh im một lúc. Rồi nói: “Nhớ. Nhưng tao không nhớ cái thằng tao hồi đó.” Tôi không hỏi thêm.

Cuối tuần này tôi sẽ tắt Slack từ thứ Sáu đến Chủ nhật. Một việc rất nhỏ. Nhưng tôi nghĩ Hùng sẽ gật đầu.